Mae wedi bod yn wythnos o gysylltu gyda pobl sydd â ffilmiau o ddiddordeb i’r Archif – ffilmiau amatur, y rhan fwyaf, yn adlewyrchu bywydau pobl o ’30au i ’70au y ganrif ddiwethaf, a hynny mewn sawl rhan o Gymru. Beth sy’n fy nharo yw amrywiaeth y pynciau gaiff eu disgrifio i mi yn ystod y sgyrsiau ffôn – mae’n debyg y medrwn edrych ymlaen at weld gweithgareddau yn amrywio o waith fferm a thripiau capel, i weithgareddau sgowtiaid a llongau yn docio yng Nghaerdydd a Lerpwl – gan gynnwys yr enwog Lusitania yn ol y sôn! Mae bron pob un o’r darpar-roddwyr y siaradais â nhw wedi pwysleisio y gall fod talpiau o bethau difyr eraill ar eu ffilmiau cine, sydd o bosib wedi mynd yn angof am na fedrant eu taflunio bellach. Felly pan gyrrhaedda’r ffilmiau mi fyddwn ni a hwythau yn dal ein gwynt – wyddoch chi byth pa drysor ddaw allan o gan rhydlyd!

[Gair i ddarpar-roddwyr eraill: peidiwch, da chi, â thaflunio eich hen ffilmiau, hyd yn oed os oes gennych daflunydd sy'n gweithio - mae'r ffilm yn debygol o fod yn fregus, ac angen ei drwsio a'i lanhau ac ati cyn ei drosglwyddo i DVD neu fformat arall. Gadewch i ni wneud y gwaith ar eich rhan, yn ddiogel!]

Mae dau ymwelydd pwysig â Chaeredin heddiw: Iestyn Hughes, Pennaeth Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru a’r Pab Bened. Mae’n debyg mai dod i gael cip ar Bened y bydd y miloedd fydd yn sefyll ar strydoedd prif ddinas yr Alban.

Pan ddaeth Ioan Paul II ar ei ymweliad yntau â Phrydain yn 1982 cafodd lawer iawn o sylw. Eto i gyd, mae grym y cyfryngau hynny erbyn heddiw cymaint yn fwy. Rydym yn byw yn oes newyddion pedair awr ar hugain, ac yn oes y trafod di-ddiwedd er mwyn llewni’r oriau hynny. Ond i rywun sy’n gweithio ym myd archifau clyweledol, mae’n ddiddorol sylwi mai’r hyn a gofir gan y rhan fwyaf o bobl Cymru am ymweliad y Pab â Chaerdydd yw’r lluniau o’r torfeydd ar y strydoedd yn ei gyfarch, y degau o filoedd yng nghaeau Pontcanna, yr Hennessey’s yn canu a’r Pab ei hun yn cyfarch y dorf gyda’r geiriau “Annwyl bobl Cymru”.

Dyna yw grym llun a sain. Ac yn achos sain – y sain ei hun, efallai, yn fwy na’r union eiriau. Faint sy’n cofio beth yn union y dywedodd y Pab Ioan Paul, wyth mlynedd ar hugain yn ôl? Ond, o recordio’r cyfan wrth gwrs mae modd dychwelyd at y geiriau hefyd.

Tra’n chwilio am gipiau diddorol i’w cynnwys yn yr Arddangosfa Byd Bach, dwi wedi dod ar draws rhaglen ddiddordol yn ein casgliad Teledu. Darlledwyd y rhaglen The Swagman From Wales ar y BBC yn 2003.

Mae’r rhaglen yn adrodd stori ffarmwr o Dregaron, Joseph Jenkins, yn 51oed, adawodd ei wraig a’i chwech o blant a symud i Awstralia. Treuliodd 25 o flynyddoedd yn Awstralia yn gweithio yn galed i oroesi. Dychwelodd i Gymru yn 1894. Roedd yn cadw dyddiadur dyddiol, a bellach mae’r dyddiaduron yma yn ran o gasgliad Llyfrgell Genedlaethol Cymru a State Library of Victoria, Awstralia.

Rhaglen drama-ddogfen ydy hi, a Dafydd Hywel sy’n chwarae rhan Joseph Jenkins. Bydd clipiau o’r rhaglen yn cael eu chwarae yn arddangosfa Byd Bach a fydd yn agor yn y Llyfrgell ar 16 Hydref.